Je kent ze wel. Die mensen die een presentatie nog drie keer nalopen terwijl iedereen allang denkt: prima toch? Die een mail pas versturen als je eigen taalpolitie en Raad van Toezicht er akkoord op geeft. Het zijn de mensen die altijd zien wat er beter had gekund.
Misschien bén jij die persoon.
Dan heb ik nieuws voor je: je bent niet de enige.
Perfectionisme ziet er van buiten uit als: betrokken, grondig en super professioneel. Iemand die de lat hoog legt. Werkgevers zijn er dol op. Jij denkt vooruit, werkt hard en levert kwaliteit. Maar als jij daarin doorschiet, ben je niet meer gewoon je werk goed aan het doen, maar voortdurend bezig om fouten te voorkomen, zodat je geen gezichtsverlies lijdt of wordt afgewezen.
En dat is vermoeiend, heel vermoeiend.
Perfectionisme begint niet onschuldig
Het begint zelden met iemand die denkt: laat ik vandaag eens een uitputtende innerlijke strijd met mezelf aangaan.
Het begint veel subtieler.
Met iemand die graag goed werk wil leveren, verantwoordelijkheid voelt en ooit (meestal als kind) heeft geleerd dat waardering en erkenning krijgen alleen volgt als je gehoorzaamt, levert of presteert. In je volwassen leven neem je je ouders of je leraar namelijk gewoon mee naar je werk. Niet letterlijk natuurlijk, maar wel in hoe je denkt en doet.
Het spreekwoord is niet voor niets: zoals de ouden zongen, piepen de jongen.
Dus op kantoor zit je achtjarige zelf nog steeds aan je bureau. Die heeft één opdracht: presteren. En dat doe je al járen. Met resultaat ook: je hebt een goede baan, prima salaris en krijgt waardering. Maar ondertussen draait je interne Raad van Toezicht overuren. Die scant, herschrijft en twijfelt. Net zo lang tot het ‘perfect’ is. Die fluistert bij elk voorstel: “Is dit wel slim genoeg? Doordacht of scherp genoeg?”
Hoe perfectionisme er op het werk uitziet
Als kind betekende perfectionisme: een zes was vond je een drama en bij een acht vroeg je moeder: “Waar heb je punten laten liggen?” En nu op het werk blijf je eindeloos sleutelen aan een rapport dat eigenlijk al af is en bereid je gesprekken overmatig voor, zodat je voorkomt dat je iets stoms zegt. Je maakt lange dagen, maar hebt alsnog het gevoel dat het niet (goed) genoeg is.
En ondertussen denkt de buitenwereld: wat een nauwkeurige en toegewijde collega.
Terwijl jij vooral denkt: straks val ik door de mand.
De lat ligt nergens zo hoog als in je eigen hoofd
Het lastige aan perfectionisme is dat de drijfveren die eraan gekoppeld zijn heel normaal zijn.
Natuurlijk wil je kwaliteit leveren.
Natuurlijk wil je zorgvuldig zijn.
Natuurlijk wil je niet half werk afleveren.
Daar zit ook het verraderlijke.
Gezonde ambitie geeft energie. Perfectionisme vreet energie.
Gezonde ambitie helpt je groeien. Perfectionisme maakt je bang om te falen.
Gezonde ambitie zegt: ik wil dit goed doen. Perfectionisme zegt: als het misgaat, zegt dat iets over mij.
Dat is waarom het je geluk in de weg zit: jouw zelfbeeld is gekoppeld aan hoe je presteert. Dus wordt ieder foutje groter dan het is en is een misser een bewijsstuk in de rechtszaak die jij tegen jezelf voert.
De prijs die perfectionisten betalen
Als je doorschiet…
Verdwijnt je onbevangen blije gevoel het afvoerputje in. Van wat je presteert of levert word je niet meer blij. Sterker nog het doet je niets. Je reageert alleen nog maar op je vouten en daar word je juist minder productief van. Dat komt omdat je te lang blijft hangen in controleren en keuzes maken. Dus kom steeds moeilijker tot rust. En als jij steeds aan staat, ligt burn-out op de loer.
Vijf signalen dat perfectionisme je tegenwerkt:
- Je bent pas tevreden als iets foutloos voelt
- Feedback voelt als kritiek
- Falen triggert een lichamelijke stressreactie die je niet kunt negeren
- Je doelen zijn te ingewikkeld waardoor je jezelf onnodig druk oplegt
- Je kunt moeilijk loslaten
Wat helpt dan wel om perfectionisme te stoppen?
Begrijpen wat jouw perfectionisme probeert te voorkomen. Vaak zit daar angst onder: voor afwijzing, gezichtsverlies of het gevoel niet goed genoeg te zijn. Als je dat beter leert herkennen, ontstaat er ruimte.
Dan kun je jezelf bijvoorbeeld deze vragen stellen:
- Wat is hier echt belangrijk en wat is vooral mijn angst?
- Voor wie ben ik dit zo perfect aan het maken?
- Wat is het ergste dat er realistisch gezien gebeurt als dit een 8 is in plaats van een 10
- Zou ik dit ook van een collega eisen?
Misschien laten je antwoorden je zien dat je meer bezig bent met jezelf ergens voor beschermen dan met kwaliteit. Pijnlijk? Dat snap ik, echt! Maar dit besef brengt je iets moois: het wijst je de weg naar de plek van je oplossing.
Van perfect naar menselijk
Wat ik perfectionisten vaak moet uitleggen, is dat de oplossing niet is dat je slordig wordt, gemakzuchtig of onverschillig. Je hoeft niet van een 10 naar een zesjesmentaliteit te gaan. Het gaat erom dat je rust in je hoofd en je lijf krijgt.
In mijn coaching help ik je te (ont)MOETEN.
Dat maakt een wereld van verschil. Uiteindelijk gaat het om jouw persoonlijke fundament. Dat je ook oké blijft als iets niet vlekkeloos gaat. Dat je fouten maakt en jezelf niet meer afbrandt. Dat je feedback kunt verdragen zonder dat je van binnen ineenkrimpt en onrustig wordt.
Dan is er goed nieuws: perfectionisme is geen levenslange gevangenisstraf. Je kunt daar echt iets in leren. Ik help je graag. Bekijk hier de coaching die ik aanbied bij perfectionisme op het werk.
Je las een blog van moi - Hanneke Zumker (leiderschapscoach)
Eigen Kracht Coaching is gespecialiseerd in zelfvertrouwen op het werk en lastige werkrelaties.
Hanneke Zumker begeleidt als drijvende kracht achter Eigen Kracht Coaching managers en professionals die vastlopen in hun werk.
Professionals die bij Eigen Kracht Coaching komen zijn inhoudelijk sterk, maar passen zich op het werk te vaak aan. Ze slikken in, stellen zich te loyaal op, maken zichzelf kleiner dan nodig is of raken vast in zichzelf door de lat steeds te hoog te leggen. Dat kost invloed, zichtbaarheid en energie. In de coaching leer je stevig je positie innemen, zonder jezelf te forceren of te verharden.
Managers komen bij Eigen Kracht Coaching wanneer hun team in de weerstand zit. Er is gedoe, stil verzet of onderhuidse spanning. Afspraken worden niet nagekomen, gesprekken lopen vast en harder duwen werkt niet meer. In de coaching ontstaat weer beweging in het team door scherp te kijken naar gedrag, patronen en onderlinge verhoudingen.
Het aanbod bestaat uit:
- 1-op-1 coaching voor professionals en managers
- Teamcoaching voor teams die vastlopen in weerstand of onderlinge conflicten
- Keynotes en trainingen over sociale veiligheid en communicatie op het werk
Met meer dan 100 vijfsterrenreviews en een uitgesproken focus op de werkcontext kiest Eigen Kracht Coaching bewust voor mensen die resultaat boven comfort verkiezen. ⭐⭐⭐⭐⭐
