PODCAST #11 OP EIGEN KRACHT MEER WERKGELUK
Ongewenst gedrag op het werk: waar ligt jouw grens?
Ken je dat gevoel? Je sleept je met lood in de schoenen naar je werk omdat het gedrag van een collega of manager je volledig leegzuigt. Misschien denk je: ik stel me aan of dit hoort er nu eenmaal bij. Mijn mening? Jij bent degene die bepaalt waar de grens ligt. Onder aan de streep gaat het erom dat jij je fijn voelt op het werk.
In deze aflevering bespreken we:
De criteria voor psychologische veiligheid
- Waarom je soms niet direct kunt reageren (je brein speelt een rol)
- Hoe je ontdekt waar jouw grenzen liggen
- Praktische tips om ongewenst gedrag bespreekbaar te maken en op te lossen
- Hoe je het ongemak trotseert bij het aankaarten van moeilijke onderwerpen
- Managers horen waarom het goed is om grensoverschrijdende collega’s uit je team te gooien.
Wist je dat het wegwuiven van naar gedrag zelfs letterlijk levens kan kosten. In deze aflevering hoor je hoe dat zit. Dus stop met zeggen ‘het is normaal’. Ongewenst gedrag beïnvloedt jouw werkgeluk! Naar en ongepast gedrag zorgt ervoor dat je met het lood in de schoenen naar je werk gaat. Stop met incasseren. Onder aan de streep gaat het erom dat jij je fijn op het werk voelt.
Onderwerpen die aan bod komen:
- De criteria voor psychologische veiligheid
- Waarom je soms stil blijft als je aangevallen wordt en de rol van je brein
- Praktische tips voor een veilige werkomgeving
- Hoe je je collega aanspreekt en duidelijke afspraken maakt
Bonus: ook Ilithya de Bruin van Sound Art Studio’s heeft ervaringen vanuit haar werk in de muziek industrie. Wat was haar sterkste motivatie om het ongewenste gedrag aan te pakken? Je hoort het allemaal.
Dus luister mee en hoor hoe conflicten hoeven geen negatieve hebben als je het op een respectvolle manier aanvliegt. Integendeel: dan leiden ze tot positieve veranderingen, een sterkere teamdynamiek en een efficiëntere werkomgeving.
Heb jij last van werkfrustraties of vervelend gedrag op de werkvloer? Download hier 10 tips om je collega feedback te geven (zonder ruzie en gedoe). Je kunt ook mailen naar h.zumker@eigenkrachtcoaching.nl. Dan bespreken we jouw casus in een volgende aflevering en krijg je advies om je werkgedoe op te lossen. Of bestel mijn boek ‘Gepest op het werk’ en krijg tal van oplossingen voor jouw werkproblemen.
Opgenomen met Ilithya de Bruin bij Sound Art Studio’s in Rotterdam.
Ongewenst gedrag op het werk: waar ligt jouw grens?
Transcriptie podcast: ongewenst gedrag op het werk, waar ligt jouw grens?
Hanneke: Je luistert naar de podcast Op Eigen Kracht Meer Werkgeluk. Ik ben Hanneke Zumker, coach en mediator. In deze podcast hoor je ervaringsverhalen en krijg je advies hoe je werkfrustraties kunt omzetten in werkplezier.
Ilithya: Hallo, leuk dat je weer luistert.
Hanneke: We gaan het vandaag hebben over gewenst en ongewenst gedrag op de werkvloer.
Ilithya: Hanneke, ik heb meteen een vraag voor je. Hoe stapte jij vanmorgen in de auto op weg naar deze podcastopname?
Hanneke: Met ontzettend veel zin. Ik dacht: ik ga naar Sound Art Studio’s, we gaan weer leuke podcasts opnemen en ik heb ook gewoon zin om jou te zien. Het nadeel van hier komen is eigenlijk dat ik daarna nog rustig een uur met jou aan de koffie of thee zou willen zitten. Maar daar kom ik natuurlijk niet voor. Toch vind ik het ontzettend leuk om hier te zijn.
Ilithya: Dan moeten we dat gewoon een keer plannen.
Hanneke: Deal. Maar dan wel in mijn favoriete koffietentje in Rotterdam.
Ilithya: Nou, ik heb ook een paar favorieten.
Hanneke: Kijk, en dit is eigenlijk meteen een mooi voorbeeld. Ik heb zin om hierheen te komen omdat ik jou leuk vind, omdat onze samenwerking prettig is en omdat we elkaar feedback kunnen geven zonder dat het ongemakkelijk wordt.
We kunnen tegen elkaar zeggen wat goed gaat én wat beter kan. Er is veiligheid. Er is vertrouwen. Er wordt gelachen. En dat zorgt ervoor dat ik met plezier naar deze afspraak rijd. Maar hoe anders is dat wanneer je met lood in je schoenen naar je werk gaat? Omdat je weet dat je weer die ene collega tegenkomt. Of die manager. Of die sfeer waar je energie van leegloopt.
Wanneer wordt gedrag ongewenst?
Ilithya: Dat is precies waar deze aflevering over gaat.
Hanneke: Klopt. Ik schreef natuurlijk het boek Gepest op het Werk. Veel mensen denken daarbij meteen aan pesten, intimidatie of grensoverschrijdend gedrag.
Maar de werkelijkheid is vaak subtieler. Veel situaties spelen zich af in het grijze gebied. Het gaat om die collega die voortdurend kritiek levert.
Die manager die je telkens passeert.
Iemand die jouw ideeën klein maakt.
Of iemand die steeds nét iets doet waardoor jij je niet prettig voelt.
En dan ontstaat vaak de vraag: “Mag ik hier eigenlijk wel last van hebben?”
Mijn antwoord is simpel.
Als jij er last van hebt, dan is dat een signaal dat serieus genomen mag worden.
Jouw grens op het werk is belangrijk!
Natuurlijk kennen we de officiële categorieën:
- pesten
- intimidatie
- seksuele intimidatie
- discriminatie
- agressie en geweld
Maar veel mensen die bij mij komen, hebben daar niet direct mee te maken. Zij lopen vast op gedrag dat niet direct onder die categorieën valt, maar dat wel energie kost.
En dan stel ik altijd dezelfde vraag: “Waar ligt jouw grens?”
Want als jij met een rotgevoel naar huis gaat, dan is dat gevoel belangrijk.
Stel ik me niet aan over ongewenst gedrag op het werk?
Ilithya: Ik kan me voorstellen dat mensen soms twijfelen. Dat ze denken: stel ik me niet aan?
Hanneke: Dat gebeurt heel vaak. Maar de mensen die bij mij aankloppen, zijn meestal niet op zoek naar aandacht of drama. Integendeel. Vaak hebben ze al maanden of jaren geprobeerd het te relativeren. Ze hebben zichzelf verteld dat het wel meevalt. Dat ze zich niet zo moeten aanstellen. Dat het vast aan hen ligt. Totdat ze merken dat ze er structureel last van hebben.
Een voorbeeld uit de praktijk
Ilithya: Ik werk in de muziekwereld en dat is soms nog best een mannenwereld. Dan gebeurt het regelmatig dat iemand mijn kennis onderschat omdat ik een vrouw ben. Soms laat ik dat gaan als ik iemand één keer zie. Maar als ik vaker met iemand moet samenwerken, dan wordt het een ander verhaal.
Hanneke: En dat is precies het verschil. Je kiest je gevechten. Als je iemand één keer ziet, kun je besluiten het te laten lopen. Maar als je regelmatig met iemand werkt, wordt het belangrijk om het bespreekbaar te maken.
Waarom zeggen we vaak niets over ongewenst gedrag op het werk?
Hanneke: Omdat ons brein ons soms in de weg zit. Op het moment dat iemand over jouw grens gaat, schiet je stresssysteem aan. Je kunt dan:
- vechten;
- vluchten;
- bevriezen;
- of meebewegen.
Dat laatste herkennen veel mensen niet. Dat is bijvoorbeeld wanneer je gaat lachen terwijl iets niet grappig is. Of wanneer je zelfs sorry zegt terwijl jij degene bent die geraakt werd. Op zo’n moment staat je denkende brein even op een lager pitje.
Daardoor lukt het vaak niet om direct de juiste woorden te vinden. Dat is normaal.
Wat kun je doen als je collega over je grens gaat?
Hanneke: Wanneer je achteraf merkt dat iets niet goed voelde, stel jezelf dan twee vragen:
- Heb ik hier last van?
- Is het belangrijk genoeg voor mij?
Als het antwoord twee keer “ja” is, dan is het tijd om het gesprek aan te gaan.
- Bereid dat gesprek voor.
- Schrijf op wat je wilt zeggen.
- Oefen het eventueel een keer.
Niet om een toneelstukje op te voeren, maar zodat je helder hebt wat je wilt overbrengen. En ga vervolgens nieuwsgierig het gesprek in.
Niet met de houding: “Jij doet het fout.” Maar met de vraag: “Kunnen we samen kijken wat hier gebeurt?”
Psychologische veiligheid op het werk
Hanneke Zumker: Hier komen we op een onderwerp waar ik veel mee werk: psychologische veiligheid. Professor Amy Edmondson van Harvard onderzocht wat ervoor zorgt dat mensen goed samenwerken.
Mensen voelen zich veilig wanneer:
- ze zichzelf kunnen zijn;
- ze vragen mogen stellen;
- ze feedback kunnen geven en ontvangen;
- fouten gezien worden als leermomenten;
- hulp vragen normaal is;
- hun talenten worden gezien en benut.
Wanneer die veiligheid aanwezig is, gaan mensen groeien. Wanneer die veiligheid ontbreekt, gebeurt precies het tegenovergestelde.
De ramp op Tenerife
Een bekend voorbeeld is de vliegramp op Tenerife in 1977. In de cockpit twijfelden mensen aan een beslissing van de gezagvoerder. Maar de hiërarchie was zo sterk dat zij hun twijfels onvoldoende uitspraken. Het gevolg was een van de grootste vliegrampen uit de geschiedenis. Dat laat zien hoe belangrijk het is dat mensen zich veilig voelen om zich uit te spreken.
- Niet alleen in vliegtuigen.
- Ook op kantoor.
- Ook in teams.
- Ook tijdens vergaderingen.
Voor jezelf kiezen op het werk
Ilithya: Ik merk dat het makkelijker wordt om grenzen aan te geven wanneer je voor jezelf hebt besloten dat je jezelf serieus neemt.
Hanneke: Precies. Dat is ook mijn eigen leerproces geweest. Ik liet vroeger veel meer over mijn grenzen heen gaan. Totdat ik besloot: “Mijn normen en waarden zijn belangrijk.” Vanaf dat moment werd het makkelijker om moeilijke gesprekken aan te gaan. Niet omdat ik ze leuk vond.
Ik vind ze nog steeds niet leuk.
Maar omdat ik weet dat het alternatief veel vervelender is.
Wanneer het op je werk te ver gaat
Hanneke: Soms gaat gedrag verder dan een vervelende opmerking of een lastige collega. Dan hebben we het over intimidatie, agressie, discriminatie of seksuele intimidatie. In dat geval raad ik altijd aan om gebruik te maken van de mogelijkheden binnen je organisatie.
Kijk naar:
- het gedragsprotocol;
- de klachtenregeling;
- de meldprocedure;
- een interne vertrouwenspersoon;
- een externe vertrouwenspersoon.
Blijf er niet alleen mee rondlopen.
Begrenzen op het werk werkt
Ilithya: Ik moest denken aan een groep kinderen aan wie ik les gaf. Pas toen ik consequent grenzen ging stellen, veranderde hun gedrag.
Hanneke: En dat geldt eigenlijk ook voor volwassenen. We denken vaak dat volwassenen anders zijn. Maar mensen hebben grenzen nodig. Collega’s ook. Teams ook.
Soms betekent dat een gesprek voeren. En soms betekent het dat een organisatie afscheid moet nemen van mensen die het gedrag niet willen veranderen.
Want één rotte appel kan een hele sfeer verpesten.
- Sta voor je normen en waarden.
- Voel waar jouw grens ligt.
- En spreek je uit wanneer die grens wordt overschreden.
Niet omdat je lastig wilt zijn. Maar omdat jij het waard bent om met respect behandeld te worden.
Ilithya: Mooie afsluiter.
Hanneke: Dan zijn we er weer voor vandaag.
Ilithya: Tot de volgende keer.
Hanneke: Tot de volgende keer.
Over Eigen Kracht Coaching
Eigen Kracht Coaching helpt professionals, leidinggevenden en teams om sterker, zelfverzekerder en met meer werkplezier hun werk te doen.
Veel mensen kennen Hanneke Zumker van haar expertise op het gebied van psychologische veiligheid, ongewenst gedrag, pesten op het werk, lastige collega’s en organisatiepolitiek. Ze begeleidt medewerkers die vastlopen, teams waarin de samenwerking schuurt en leidinggevenden die een veilige en open cultuur willen creëren.
Maar dat is niet het hele verhaal.
Naast het zware gedoe geeft Hanneke Zumker met veel plezier trainingen over communicatie, feedback geven, assertiviteit, zelfvertrouwen, samenwerken en invloed uitoefenen. Trainingen waarin gelachen mag worden, waarin mensen oefenen, ontdekken en soms verrast worden door hun eigen mogelijkheden.
Want groeien hoeft niet altijd zwaar te zijn.
Sterker nog: Hanneke Zumker gelooft dat mensen het meeste leren wanneer veiligheid, luchtigheid, humor en diepgang hand in hand gaan. Een goede training mag schuren én laten lachen. Mag confronteren én energie geven.
Of het nu gaat om een lastige collega, een moeilijk gesprek, een team vol spanning of juist de wens om steviger en zichtbaarder te worden: bij Eigen Kracht Coaching draait het om hetzelfde doel.
Dat jij weer met vertrouwen, plezier en op eigen kracht verder kunt.
