Transcriptie podcast: grenzen aangeven op het werk.

Hanneke: Je luistert naar de podcast Op Eigen Kracht Meer Werkgeluk. Ik ben Hanneke Zumker en ik ben coach en mediator. In deze podcast hoor je ervaringsverhalen en krijg je advies over hoe je jouw werkfrustraties kunt omzetten in werkplezier.

Ilithya: Leuk dat je weer luistert.

Hanneke: Ja, welkom.

Ilithya: Welkom bij deze volgende aflevering. We gaan het vandaag hebben over grenzen en hoe je die bewaakt.

Hanneke: Ja. Want hoe vaak gebeuren er op je werk dingen die je eigenlijk helemaal niet zo leuk vindt? Hoe vaak gaan mensen over jouw grenzen heen? En hoeveel last heb je daarvan? Als je daar veel last van hebt en als dat jou vaak gebeurt, dan is dit de podcast voor jou. Want je krijgt tips hoe je ervoor zorgt dat je jouw grenzen beter bewaakt.

Ilithya: Heel belangrijk.

Hanneke: Ja. Ik herinner me dat ik dat ooit zelf niet deed. En met ooit bedoel ik: 2002. Ik ben inmiddels 51, dus dat is alweer even geleden. Werk werd vaak bij mij gedumpt. Collega’s zeiden dingen tegen me die eigenlijk niet konden. En ik liet het allemaal maar gebeuren.

Die grens was voor mij eigenlijk totaal geen grens. Er was geen grens.

Ik kreeg daar steeds meer last van. Ik kwam in een team te werken met veel vrouwen. En als vrouwen met elkaar samenwerken, gebeurt er soms iets bijzonders. In mijn ervaring helpen vrouwen elkaar niet altijd omhoog. Er is vaak kritiek en commentaar op elkaar. Ze behandelen elkaar soms minder goed dan je zou hopen.

Ik kreeg daar steeds meer last van. En ik merkte dat dat kwam doordat ik alles maar liet gebeuren. Die afbakening van: wat is van hen en wat is van mij, die bestond bij mij niet.

Ilithya: Wat was voor jou het moment dat je dacht: hier moet ik iets aan doen?

Hanneke: Ik kreeg er stress van. Mijn hart ging sneller kloppen. Letterlijk. Ik voelde onrust. Ik merkte dat ik vaak niet blij thuiskwam. Ik dacht: moet ik morgen weer naar dat werk?

Allerlei signalen stonden op rood.

Rood van: je wilt daar niet heen. Het is daar niet fijn. Misschien moet je een andere baan zoeken. Toen dacht ik: hoe komt het eigenlijk dat ik het daar niet prettig vind? En toen kwam ik tot de ontdekking dat mensen dingen deden die ik niet wilde. Of dingen zeiden die ik niet fijn vond.

Ik had weg kunnen gaan. Maar in plaats daarvan dacht ik: ik ga bij mezelf op onderzoek uit. Wat kan ik doen om mijn grenzen beter te bewaken?

Ilithya: Eigenlijk is een omgeving zonder grenzen ook heel onveilig. Grenzen beschermen je.

Hanneke: Ja. Natuurlijk moet iedereen normaal met je omgaan. Mensen mogen je niet overladen met werk. Ze mogen geen onaardige dingen tegen je zeggen. Ze mogen je ook niet steeds inroosteren omdat dat voor hen handig is, terwijl het voor jou helemaal niet handig is. Zo zijn er heel veel voorbeelden van grensoverschrijding op het werk.

Heb jij daar ook voorbeelden van?

Ilithya: Bij mij komt het meer vanuit mijn werk als zelfstandige. Als zangcoach komen klanten naar mij toe. In het begin moest ik echt leren wat mijn grenzen waren. Wat doe ik als iemand te laat komt? Of niet heeft betaald? Of zich op een bepaalde manier opstelt tijdens de les? Daar heb ik veel in moeten leren. In het begin dacht ik vooral: ik moet een goede service leveren. Daardoor accepteerde ik veel dingen die ik eigenlijk niet had moeten accepteren. Later ben ik strenger geworden. Ik ben voorwaarden gaan stellen. En die voorwaarden helpen mij nu om mijn grenzen te bewaken.

Hanneke: Ja, precies. Voorwaarden zijn eigenlijk: wat wil ik wel en wat wil ik niet? Dat is precies waar het over gaat. Als jij beter weet wat je wel en niet wilt, kun je ook beter grenzen stellen.

Je noemde net mensen die te laat komen. Als ik dat naar werk vertaal, zie je dat ook in vergaderingen. Mensen die te laat komen aanzetten. Mensen die tijdens een Teams-overleg duidelijk iets anders zitten te doen. Mensen die in vergaderingen nooit iets zeggen, waardoor anderen steeds de boel moeten redden. Of lelijke e-mails. Mensen in de cc zetten.

O, jongens, wat ik echt heel erg vond: als er iets misging of dreigde mis te gaan, en iemand zette ineens mijn manager of zijn eigen manager in de cc.

Daar had ik zo de pest aan.

Ik ben toen naar die persoon gegaan en heb gezegd dat ik dat geen fijne manier van samenwerken vond. Het voelde als afrekenen. Toen die persoon het nog een keer deed, heb ik iets gedaan wat ik niet per se als goede tip wil meegeven, maar wat wel even lekker voelde. Ik heb hetzelfde teruggedaan. Ik zette die persoon ook in de cc.

Toen kwam hij naar mij toe en zei: “Ik vind dit niet zo fijn.”

Toen zei ik: “Nee, dat snap ik. Ik had je vorige keer ook gezegd dat ik dat niet prettig vind. Nu dacht ik: ik doe het ook maar eens, zodat je merkt hoe het voelt.”

Daarna is het nooit meer gebeurd.

Ilithya: Het werkte dus wel. Hij begreep ineens: dit is niet fijn.

Hanneke: Ja. En jongens, ik ben werkcoach, dus ik ga meestal voor de nette, goede aanpak. Maar ik doe het ook niet altijd perfect. Soms moet je ook even je tanden laten zien. Want als jij met alle winden meewaait, je continu verantwoordelijk voelt en altijd die harde werker bent die het soepel wil houden, blijven mensen over je grens gaan.

Dat wilde ik dus ook. Ik wilde dat het fijn bleef tussen mij en mijn collega. Maar zo’n cc-cultuur voelt voor mij niet warm. Het voelt niet als samenwerken. Als jij overal ja op blijft zeggen, als jij iedereen te laat laat komen of alles laat uitlopen, dan blijft het gebeuren. En het gevolg daarvan is stress. Je wordt gebruikt. Je gaat piekeren. Je voelt dat het niet klopt.

Ilithya: Zou je kunnen zeggen dat er twee soorten mensen zijn als het gaat om ongezonde grenzen? Aan de ene kant mensen die snel over grenzen heen gaan. En aan de andere kant mensen die voortdurend over hun grens láten gaan.

Hanneke: Ja, ik denk dat dat klopt. Sommige mensen gaan sneller over grenzen heen. En sommige mensen bewaken hun grenzen niet goed. In mijn geval voelde ik vaak niet waar mijn grens lag. Ik had pas door dat mijn grens overschreden was nadat het al was gebeurd.

Dan dacht ik: waarom voel ik me nu zo rot? Waarom heb ik zo’n onrustig gevoel? Soms wist ik het niet eens precies. Dat kwam doordat mijn grenzen in mijn jeugd eigenlijk niet zo belangrijk waren. Ik ben veel gepest. Thuis moest ik gehoorzamen. Mijn grenzen deden er in een groot deel van mijn leven niet toe.

Als kind heb ik mijn grenzen niet bewaakt, omdat dat mijn overlevingsstrategie was. Maar die overlevingsstrategie is in je volwassen leven helemaal niet meer handig. Want als mensen over je heen blijven lopen, blijft het gebeuren.

En er is nog iets: als jij je grenzen niet aangeeft, voelen mensen vaak ook minder respect voor je. Kijk maar eens eerlijk bij jezelf. Als je bij iemand altijd alles gedaan krijgt, heb je dan echt respect voor die persoon? Zie je die persoon dan als een sterke persoonlijkheid?

Ilithya: Nee, dat is niet zo. Ik herken heel erg wat je zegt. Het gevoel dat jouw eigen grens er niet toe doet. Dat was voor mij vroeger ook zo. Mijn eerste gedachte was: wat wil die ander?

Wat ik zelf wilde, was eigenlijk niet relevant. Dus voor mensen die hier moeite mee hebben, begint het misschien met een ontdekkingsreis naar: wat zijn mijn grenzen eigenlijk?

Hanneke: Precies. Wat zijn jouw grenzen? Maar ook: waar gaat het jou om in het leven? Met wie wil je samenwerken? Dat wij hier samen zitten, komt ook doordat we intuïtief iets bij elkaar gevoeld hebben van: dit zit wel goed.

Naarmate we meer met elkaar samenwerken, merken we dat we dezelfde normen en waarden hebben. Wij vinden klantcontact belangrijk. Niet als: iemand is een geldzak. Maar als: iemand is een mens die je helpt met alles wat je in je hebt.

Dat is voor ons belangrijker dan exact op de letter doen wat is afgesproken. Wij zijn niet van het inhalige type. Wij vinden betrokkenheid belangrijk. De menselijkheid. Wie ben jij echt?

Ilithya: Ja, inhoud en waarde. Wat geef je nou eigenlijk? Waar gaat het echt om?

Hanneke: Precies. Het gaat om menselijkheid en echte verbinding. Op het moment dat mensen dat niet doen en heel inhalig worden, haak ik af.

Ilithya: Dat is dan eigenlijk ook jouw grens of voorwaarde.

Hanneke: Ja. Als iemand heel lang doet over het plannen van coachsessies, niet omdat iemand ziek is of omdat er echt iets aan de hand is, maar om tussendoor steeds te kunnen bellen en het maximale uit de coaching te halen, dan voel ik: dit is niet fijn.

Dan voelt het alsof er misbruik van me wordt gemaakt. 

Ik ga echt door het vuur voor klanten, vrienden en mensen met wie ik werk. Maar ik verwacht wel wederkerigheid. Wederkerigheid kan ook gewoon betekenen: betalen voor de coaching die je afneemt.

Daarom heb ik mijn coaching daarop aangepast. Als iemand mij tussendoor intensiever wil kunnen bellen, mailen of appen, dan is daar een apart bedrag voor. Als je dat niet doet, blijft de begeleiding beperkt tot de coachsessies.

Natuurlijk: als er echt iets heftigs gebeurt, dan bel ik met je. Maar dan is het iets wat ik jou geef. Het is niet iets wat vanzelfsprekend is.

Ilithya: Dat is eigenlijk heel logisch. Je gaat ook niet naar de bakker en verwacht dat je gratis brood krijgt. Er staat bijna altijd iets tegenover. En ik kan me voorstellen dat jij ook belangrijk vindt dat mensen zelf inzet tonen. Dat ze aan de slag gaan met wat er in de sessies besproken wordt.

Hanneke: Ja, precies. En dat begint aan de voorkant. Door duidelijk te maken wat mijn voorwaarden zijn. Dan weten mensen waar ze aan toe zijn.

Als iemand dan een keer belt of er is echt iets, dan snappen ze ook dat ik extra tijd maak. Dan voelt dat als iets extra’s, niet als iets waar ze automatisch recht op hebben.

Dat komt doordat ik vooraf helder heb: wat wil ik wel en wat wil ik niet?

En dat heeft altijd te maken met je kernwaarden. In mijn geval is medemenselijkheid heel belangrijk. Ik ben er voor je. Maar ik wil ook iets terug.

Ilithya: Voorwaarden en grenzen gaan wat mij betreft echt hand in hand. Ze zijn er ook zodat iemand goed zijn of haar werk kan doen. Bijvoorbeeld in mijn zanglessen: als ik wil dat iemand op tijd komt, is dat zodat ik die les zo goed mogelijk kan geven.

Dus als je moeite hebt met grenzen stellen, kun je ook onthouden: een gezonde grens helpt iedereen beter functioneren.

Hanneke: Ja. Dan weten mensen ook precies waar ze aan toe zijn bij jou. Voordat we gaan kijken naar wat je dan precies zegt, zou ik eerst zeggen: krijg helder wat je nodig hebt. 

Ga voelen.

Wanneer voel jij onrust? Wanneer merk je dat je piekert? Wanneer voel je stress? Laat die emoties toe.

• Ga zitten en vraag jezelf af: wat gebeurt er nu met mij?
• Denk terug: wat is er gebeurd waardoor ik me nu zo voel?

Dan kom je misschien uit op het punt: er is een grens overschreden. Of er is iets gebeurd wat ik niet fijn vind. Krijg dus glashelder waar jouw grenzen liggen.

Schrijf het op. Herken je energiezuigers. Kijk ook waar je wél energie van krijgt. Want daarin zit wat jij belangrijk vindt en wat jij wél wilt.

Start eerst met onderzoeken en ontdekken waar jouw grens ligt.

Ilithya: En als je denkt: ik heb hier ook moeite mee en ik zou hier graag hulp bij willen, heb jij daar iets leuks voor?

Hanneke: Ja. Je kunt altijd een gratis kennismakingsgesprek met mij inplannen. En ik heb iets heel leuks. In februari 2025 start ik met een groepstraject waarin we drie maanden aan de slag gaan met op een goede manier assertief zijn op je werk.

We gaan het hebben over hoe je werk loslaat, hoe je op een gezonde manier voor jezelf opkomt en hoe je omgaat met collega’s met wie dat minder makkelijk lukt. Kortom: hoe sta je sterk en zelfverzekerd in je schoenen op je werk?

Ilithya: Heel tof. Is dat een groepstraject in persoon of online?

Hanneke: We komen vier keer een hele dag samen. In de weken dat we elkaar niet live zien, is er een online sessie. Daarnaast krijg je elke week van mij een mail met huiswerk. Je krijgt ook een mooi vormgegeven werkboek.

Ilithya: Vooral dat samenkomen vind ik heel waardevol. Er zijn veel cursussen die volledig online zijn, maar daar geloof ik zelf niet altijd in.

Hanneke: Nee, ik denk dat het belangrijk is om elkaar echt te zien. Je leert ook veel van de groep. Je motiveert en inspireert elkaar. Er is een driestappenplan per maand. En de online sessies zijn na werktijd.

Ilithya: Als dit interessant klinkt, kun je je aanmelden door Hanneke een mail te sturen of een DM op LinkedIn. Het is dus drie maanden en het start in februari.

Hanneke: Ja.

Ilithya: Dan ronden we deze aflevering af. Tot de volgende keer.

Hanneke: Tot de volgende.