PODCAST #12 OP EIGEN KRACHT MEER WERKGELUK
Burn-out symptomen: herken de signalen voordat het te laat is
In deze aflevering duik ik in het thema burnout. Ik vertel welke 12 fases die iemand doorloopt op weg naar een burnout en hoe perfectionisme, het voortdurend willen pleasen, en werken in een stressvolle of onprettige werkomgeving daarbij een rol spelen.
Veel mensen denken dat een burn-out plotseling ontstaat. Alsof je op maandag nog prima functioneert en op dinsdag volledig instort. In werkelijkheid is een burn-out meestal het gevolg van een langdurig proces waarin stress, perfectionisme, verantwoordelijkheidsgevoel en het negeren van signalen zich langzaam opstapelen.
In deze podcast bespreek ik de belangrijkste burn-out symptomen en de twaalf fasen die vaak voorafgaan aan een burn-out. We hebben het over perfectionisme, pleasen, grenzen aangeven, lastige collega’s, werkdruk en het belang van herstelmomenten.
Je ontdekt:
- Welke signalen kunnen wijzen op een beginnende burn-out
- Waarom perfectionisten en pleasers extra risico lopen
- Hoe stress zich langzaam opbouwt zonder dat je het merkt
- Waarom rust nemen geen luxe is, maar noodzaak
- Wat je kunt doen om een burn-out te voorkomen
- Hoe je weer beter leert luisteren naar je lichaam
Misschien herken je dat je voortdurend doorgaat, moeite hebt met nee zeggen of steeds vaker moe, prikkelbaar of emotioneel bent. Dan is deze aflevering absoluut de moeite waard.
Wil je sparren over jouw situatie? Of wil je onderzoeken hoe je beter kunt omgaan met werkdruk, grenzen stellen of perfectionisme? Plan dan vrijblijvend een kennismakingsgesprek. Samen kijken we wat jij nodig hebt om met meer energie, rust en werkplezier te leven.
Opgenomen met Ilithya de Bruin bij Sound Art Studio’s in Rotterdam.
Burn-out symptomen: herken de signalen voordat het te laat is
Transcriptie podcast: burn-out symptomen: herken de signalen voordat het te laat is
Hanneke: Je luistert naar de podcast Op Eigen Kracht Meer Werkgeluk. Ik ben Hanneke Zumker, coach en mediator. In deze podcast hoor je ervaringsverhalen en krijg je advies om werkfrustraties om te zetten in werkplezier.
Ilithya: Hallo, leuk dat je weer luistert.
Hanneke: We gaan het vandaag hebben over een onderwerp waar veel Nederlanders mee te maken krijgen: burn-out.
Ilithya: Wij hebben daar zelf gelukkig geen ervaring mee in de zin dat we nooit een burn-out hebben gehad. Maar jij werkt wel veel met mensen die ermee worstelen.
Hanneke: Dat klopt. En eigenlijk zie ik mensen het liefst vóórdat ze in een burn-out terechtkomen. Dan kun je namelijk nog bijsturen. Een burn-out betekent dat je batterij zo leeg is geraakt dat je niet meer kunt werken. Je hebt geen energie meer en in ernstige gevallen lukt het zelfs niet meer om thuis de meest eenvoudige dingen te doen. Veel mensen denken dat een burn-out ineens ontstaat, maar dat is niet zo. Het is een proces dat zich vaak langzaam ontwikkelt.
Ilithya:
Ik heb als zangcoach wel mensen gehad die tijdelijk niet werkten vanwege een burn-out. Vaak moesten zij juist dingen gaan doen waar ze blij van werden.
Hanneke: Dat herken ik. We hebben allemaal een batterij. Zolang inspanning en ontspanning in balans zijn, gaat het goed. Maar wanneer je structureel meer energie verbruikt dan je aanvult, loopt die batterij langzaam leeg.
Het lastige is: je merkt dat vaak niet direct.
Veel mensen herkennen het pas als ze bijvoorbeeld op vakantie gaan. Dan worden ze ineens ziek, krijgen hoofdpijn of voelen zich compleet uitgeput. Dat heb ik zelf ook meegemaakt. Op zo’n moment geeft je lichaam eigenlijk een signaal: het is te veel geweest.
Ilithya: Dat herken ik wel. Soms word ik juist ziek zodra ik rust krijg.
Hanneke: Precies. Je lichaam krijgt dan eindelijk ruimte om te herstellen. Ik heb zelf ooit een periode gehad waarin het op mijn werk niet goed ging. Dat beschrijf ik ook in mijn boek. Wat ik toen merkte, was dat ik ontzettend moe werd. Ik luisterde naar mijn lichaam, ging vroeger naar bed en deed op vrije dagen zelfs middagdutjes.
Daardoor kon mijn lichaam herstellen. Hoe sneller je naar die signalen luistert, hoe sneller je weer in balans komt.
Wie lopen risico op een Burn-out?
Ilithya: Zie jij bepaalde typen mensen vaker in een burn-out terechtkomen?
Hanneke: Ja, absoluut. En dit is gebaseerd op wat ik in mijn praktijk zie.
Mensen die extra risico lopen zijn:
- perfectionisten;
- mensen die moeilijk nee kunnen zeggen;
- mensen met een hoge werkdruk;
- mensen die werken in een onveilige of negatieve werkomgeving.
Perfectionisten leggen de lat vaak extreem hoog. Ze controleren hun werk eindeloos en zijn zelden tevreden. Daardoor maken ze lange dagen.
Pleasers vinden het moeilijk om grenzen aan te geven. Ze voelen vaak wel dat iets te veel wordt, maar zeggen niets omdat ze de relatie goed willen houden.
En mensen die werken in een omgeving met veel conflicten, roddels of lastige collega’s kunnen daar enorm veel energie door verliezen.
De 12 fasen van een burn-out
Psychologen Herbert Freudenberger en Gail North beschreven twaalf fases die kunnen leiden tot een burn-out.
Fase 1: De drang om jezelf te bewijzen
Je wilt het heel goed doen. Je stelt hoge eisen aan jezelf en voelt de eerste lichamelijke signalen zoals hoofdpijn of spanning.
Fase 2: Je gaat nog harder werken
Je verhoogt je inzet en kunt moeilijk stoppen. De klachten worden sterker.
Fase 3: Je verwaarloost je eigen behoeften
Vrienden, hobby’s en ontspanning verdwijnen naar de achtergrond. Alles draait om werk.
Fase 4: Problemen worden ontkend
Je maakt fouten, raakt sneller geïrriteerd en accepteert minder makkelijk hulp van anderen.
Fase 5: Waarden verschuiven
Dingen die vroeger belangrijk waren, verliezen betekenis. Contact met vrienden en familie voelt belastend.
Fase 6: Ontkenning neemt toe
Je kunt je minder goed inleven in anderen. Je prestaties nemen af en je lichamelijke klachten worden erger.
Fase 7: Terugtrekken
Je sociale kring wordt kleiner. Je hebt minder behoefte aan contact en trekt je steeds verder terug.
Fase 8: Gedragsverandering
Anderen merken dat je veranderd bent. Je reageert emotioneler en voelt je sneller aangevallen.
Fase 9: Vervreemding van jezelf
Je weet niet meer wat je leuk vindt. Je sleept jezelf door de dagen heen.
Fase 10: Innerlijke leegte
Je voelt je leeg, uitgeput en moedeloos. Sommige mensen gaan meer drinken of zoeken andere manieren om te ontsnappen.
Fase 11: Depressieve gevoelens
Negatieve gedachten nemen de overhand. Je levensvreugde verdwijnt.
Fase 12: Burn-out
Je kunt niet meer. Werken lukt niet meer en vaak zijn zelfs dagelijkse activiteiten te veel.
Wat kun je doen om een burn-out te voorkomen?
Hanneke: Gelukkig kun je veel doen om te voorkomen dat je in die laatste fase terechtkomt.
Stop op tijd
Meer uren maken betekent niet automatisch beter werk. Vaak gebeurt juist het tegenovergestelde.
Neem verantwoordelijkheid voor jezelf
Als jij steeds de problemen van anderen oplost, leren zij niet om hun eigen verantwoordelijkheid te nemen.
Neem pauzes
Rust is geen luxe. Het is noodzakelijk om goed te kunnen functioneren.
Zoek een accountability-partner
Iemand die je helpt om je aan je eigen afspraken te houden.
Ilithya: Dat werkt voor mij heel goed. Ik heb met mijn businesscoach afgesproken dat ik elke dag de natuur in ga. Ik stuur hem dan een foto als bewijs.
Hanneke: Dat is een prachtig voorbeeld. Het klinkt misschien simpel, maar het werkt.
Luister naar je lichaam
Hanneke: Op dit moment heb ik zelf een ernstig ijzertekort. Daardoor slaap ik soms twaalf uur per dag. Ook dat is weer een voorbeeld van hoe geleidelijk klachten kunnen ontstaan. Ik merkte pas laat hoeveel energie ik eigenlijk kwijt was.
Dat is precies waarom ik mensen altijd aanraad om regelmatig stil te staan bij de vraag: hoe gaat het eigenlijk met mij?
Niet hoe gaat het met mijn werk.
Niet hoe gaat het met mijn collega’s.
Maar: hoe gaat het met mij?
Ilithya: Pak vandaag nog een moment voor jezelf. Leg je telefoon weg, maak een wandeling of drink een kop thee in stilte. Juist in die stilte voel je vaak hoe het echt met je gaat.
Hanneke: En als je merkt dat je vastloopt, trek dan op tijd aan de bel. Voor jezelf, voor de mensen om je heen en voor je gezondheid.
Tot de volgende keer.
Ilithya: Tot de volgende keer.
Over Hanneke Zumker van Eigen Kracht Coaching
Hanneke Zumker is coach, mediator en spreker. Ze helpt professionals die vastlopen in werkdruk, perfectionisme, pleasen, lastige collega’s of een onveilige werksfeer. Niet met snelle trucjes, maar door samen te kijken naar patronen, grenzen, zelfvertrouwen en wat jij nodig hebt om weer stevig te staan.
Ook begeleidt Hanneke leidinggevenden en teams bij psychologische veiligheid, samenwerking en onderlinge spanningen. En geeft ze sprankelende communicatietrainingen.
Herken je jezelf in deze aflevering? Wacht dan niet tot je batterij helemaal leeg is.
